# Dajjol Allaqachon Paydo Bo‘lganmi? — Biz E’tibordan Chetda Qoldirgan Hayratlanarli Hadis Alomatlari!

- Language: uz
- Published: 2026-10-03
- Canonical: https://blog.towardseternity.com/uz/blog/dajjol-allaqachon-paydo-bolganmi-biz-etibordan-chetda-qoldirgan-hayratlanarli-hadis-alomatlari
- Source video: https://www.youtube.com/watch?v=lrAr6lT_4gw
- Channel: Towards Eternity

This is the cleaned transcript of the source video. The speech is unaltered.

---

Dajjol aslida kim? Mahdiy allaqachon zohir bo‘ldimi? Ya'juj va Ma'juj-chi? Dobbatul Ard-chi? Iso alayhissalomning osmondan tushishlari va boshqa ko‘plab voqealar. Payg‘ambarimiz (s.a.v.) oxirzamonning ko‘plab hodisalari haqida birma-bir xabar berganlar. Ammo bu hadislarning ba'zilari kundalik hayotimiz haqiqatidan uzoqdek tuyulishi mumkin. Masalan, Dajjolning bir kuni bir yilga, yana bir kuni bir oyga teng bo‘lishi nimani anglatadi? Uning yer yuzi bo‘ylab shamol haydagan bulutdek tez harakatlanishi-chi? Bor-yo‘g‘i 40 kun ichida har bir shaharga kirib borishi-chi? Ikki qulog‘i orasi 40 (tirsak uzunligida) bo‘lgan ulovi haqidagi xabar-chi?

Yoki osmonga yomg‘ir yog‘dirishni buyurishi, yerga esa yashirin xazinalarini ochishni amr etish qudratichi... Bularning barchasi aslida nimani anglatadi? Bular bugungi reallikka mos kelmaydigandek ko‘rinishi mumkin. Natijada ba'zilar ikkilanib qoladi, boshqalar esa hadislarning ishonchliligiga shubha bilan qaray boshlaydi. Balki biz qandaydir ramziy tilni e'tibordan chetda qoldirayotgandirmiz? Balki bu tavsiflar go‘zal majoziy tilda bayon etilgandir? Eng muhimi, biz kutayotgan bu bashoratlarning ayrimlari allaqachon sodir bo‘lgan bo‘lsa-chi? Balki biz yashayotgan aynan shu davr ularning ta'siri ostida shakllanib bo‘lgandir-u, biz buni hali anglab yetmagandirmiz?

Ushbu videoda biz murakkab savollardan o‘zimizni chetga olmaymiz. Maqsadimiz oddiy: barcha so‘roq belgilarini yo‘qotish hamda aniq va qoniqarli javoblarni taqdim etishdir. Videoning oxirida bu alomatlar bugungi kungi voqelikka qanchalik to‘liq mos kelishini ko‘rasiz. Yana Payg‘ambarimiz (s.a.v.) kelajakni haqiqiy mo‘jiza sifatida qanday xabar berganlariga guvoh bo‘lasiz. Hadislarga butunlay yangicha nigoh bilan qarashga tayyor turing. Sayohatimizni mana bu asosiy hadisdan boshlaylik: «Odam alayhissalom yaratilganidan to Qiyomat kunigacha Dajjol fitnasidan kattaroq fitna yo‘qdir». O‘ylab ko‘ring. Agar kimdir joningizni yoki molingizni olsa, faqat o‘tkinchi dunyongizga zarar yetkazadi.

Ammo kimdir iymoningizni olsa, abadiy saodatingizni yo‘qotasiz va abadiy olovga duchor bo‘lasiz. Shuning uchun insoniyat boshidan oxirigacha bo‘lgan eng buyuk fitna faqat ulkan bir dinsizlik harakati bo‘lishi mumkin. Video davomida biz doirani toraytirish uchun boshqa hadislardagi ishoralardan foydalanamiz. Biz ochib beradigan har bir jihat jumboq parchasidek xizmat qilib, aniq xulosaga kelishimiz uchun to‘liq manzarani hosil qilishga yordam beradi. Endi bu ikki ssenariyni solishtiring va o‘zingizdan so‘rang: Qaysi biri siz uchun kattaroq xavf? 1-ssenariy: g‘ayritabiiy, xayoliy bir maxluq to‘satdan ro‘parangizda paydo bo‘lib: «Men Dajjolman. Endi Muhammadni (s.a.v.) inkor qil», deydi.

Buni rad etgan har qanday odamni shunchaki o‘ldiradi. 2-ssenariy: Dajjol xuddi biz kabi bir inson. U dinsizlikni yoyish uchun qudratli mafkuraviy oqimlarga boshchilik qiladi. Bu buzuq tizimni jozibali, zamonaviy va go‘zal qilib ko‘rsatadi. Ommaviy axborot vositalari va tashviqot orqali ommani yo‘ldan ozdiradi. Albatta, ikkinchi ssenariy millionlab insonlarning o‘zlari sezmagan holda iymondan ajralishiga sabab bo‘ladi. Birinchi holatda esa hech kim aldanmaydi, chunki u juda ochiq-oydin. Aslida hatto Dajjolning o‘zi ham kimligini anglamasligi mumkin. U shunchaki o‘z imtihonini yashayotgan bir inson bo‘ladi. Agar o‘zining Dajjol ekanini bilganida, balki Islomni qabul qilgan bo‘lardi.

Shu sababli biz hadislardagi bu tavsiflar aslida ramziy ma'noga ega ekanini tushunishimiz kerak. Payg‘ambarimiz (s.a.v.) o‘z so‘zlarini shunday tanlaganlarki, vaqti kelganda bu hodisalar tanib olinishi kerak edi. Masalan, hadisga ko‘ra, Dajjol yer yuzida 40 kun qoladi. Va shu vaqt ichida Makka va Madinadan boshqa har bir shaharga kirib boradi. Payg‘ambarimiz (s.a.v.) davrida dunyo bo‘ylab sayohat qilish kunlar emas, yillar talab qilgan. Odamlar tuya va otlarda yurishgan, bitta sahroni kesib o‘tish haftalab vaqt olgan. Ming yildan ortiq vaqt davomida hadisdagi bu tafsilot butunlay haqiqatdan yiroqdek tuyulgan. Ammo o‘tgan asrga nazar tashlasak, hamma narsa o‘zgaradi.

Zamonaviy transport tizimi dunyoni butunlay qayta shakllantirdi. Poyezdlar va ulkan temiryo‘l tarmoqlari Yer yuzini qamrab oldi. Samolyotlar butun dunyo bo‘ylab ikki kundan kamroq vaqt ichida uchib chiqish imkonini berdi. Eng muhimi, global aloqa haqida o‘ylab ko‘ring. O‘tgan asrda bitta mafkura gazeta va radio orqali juda tez tarqalishi mumkin edi. «Hukumat farmoyishi bilan ibodatdan tashqari barcha diniy faoliyat taqiqlanadi. Ushbu qoidalarni buzgan har qanday diniy muassasa yopiladi». Bugungi kunda esa biron mafkuraviy harakat sanoqli soniyalar ichida yer yuzidagi har bir shaharga va har bir smartfon ekraniga kirib boroladi.

Dajjol ham o‘z g‘oyalarini, o‘z buzg‘unchiligini aynan shu tarzda bor-yo‘g‘i 40 kun ichida yoyishi va global ta'sirini o‘rnatishi mumkin. Bu texnologiya paydo bo‘lishidan ancha avval Payg‘ambarimiz (s.a.v.) mana shu lahzalik aloqa asriga aniq ishora qilgan edilar. Bu teran bir mo‘jiza emasmi? U zot 14 asr narisini ko‘rib, bugungi haqiqatga guvoh bo‘lgan edilar. Alloh u zotga kelajak sirlarini ko‘rsatgan edi. Shu bois Dajjolning ulovi haqidagi tavsif juda muhimdir. Hadisda uning ikki qulog‘i orasidagi masofa 40 (tirsak uzunligida) ekani aytiladi. O‘tgan asr davomida insoniyat ulov minishdan ulkan po‘lat mashinalar yasashga o‘tishiga guvoh bo‘ldi.

Samolyotlar, poyezdlar, avtomobillar va hokazo. Payg‘ambarimizning (s.a.v.) tushuntirish uslubidagi go‘zallikka qarang. Sahobalar u zotning birinchi va eng qadrli shogirdlari bo‘lgani uchun, u zot o‘z so‘zlarini butunlay o‘sha asr insonlarining tushunchasiga moslagan edilar. Agar biz zamonaviy mashinani o‘sha davrga olib borganimizda, o‘sha odamlar uni qanday ko‘rgan bo‘lardi? Ular uchun yorqin faralar yonib turgan ko‘zlarga o‘xshab ko‘rinardi, old panjarasi ulkan og‘izdek, yon oynalari yoki ochiq eshiklari esa aynan bir juft quloqqa o‘xshab ko‘rinardi. Bu yettinchi asr kuzatuvchisining ko‘zi bilan zamonaviy mashinaning mukammal tavsifidir.

Barchamizga ma'lumki, bugungi kungi ba'zi zamonaviy transport vositalarining ikki tomoni orasidagi masofa bemalol 40 kubitga, ya'ni qariyb 20 metrga yetadi. Demak, hadisdagi bu tafsilot xato yoki nuqson emas, balki hadis ishora qilayotgan texnologik asrning belgisidir. Sahobalar: «Yo Rasululloh, u yer yuzida qancha vaqt qoladi?» deb so‘raganlarida, Payg‘ambarimiz (s.a.v.): «Qirq kun. Bir kuni bir yildek, bir kuni bir oydek, bir kuni bir haftadek, qolgan kunlari esa sizlarning kunlaringizdek bo‘ladi», deb javob berdilar. Bu qanday vaqt o‘lchovi bo‘ldi? Buyuk mufassir va hadisshunos olim Badiuzzamon bu sirni tushuntirish uchun ikkita teran izohni taqdim etadi.

U buzilish va fitnaning tezligiga e'tibor qaratadi. Dastlab Dajjol dahshatli tezlik bilan ish olib boradi. Uning birinchi kuni qisqa vaqt ichida yillarga tatiydigan ma'naviy halokat sodir bo‘ladigan qorong‘u davrni ifodalaydi. Ikkinchi bosqichida uning tezligi biroz sekinlashadi, ammo u baribir ulkan ishlarni amalga oshiradi. Go‘yo bir oylik ulkan loyihalarni bir kunga sig‘dirgandek bo‘ladi. Hatto uchinchi bosqichida ham u o‘ta qudratli bo‘lib qoladi, bir haftalik ulkan zararni bir kunda yetkazadi. Oxir-oqibat tizim odatiy kundalik tezlikka tushadi. Biroq Badiuzzamonning ikkinchi talqini Payg‘ambarimizning (s.a.v.) bu teran so‘zlarida butunlay boshqa bir mo‘jiza borligini ochib beradi.

Unga ko‘ra, bu hadis aslida hayratlanarli jug‘rofiy bilimlarni o‘z ichiga olgan. Bir soniya o‘ylab ko‘ring. Yer yuzining qayerida bir kun bir yil davom etadi? Bu Shimoliy qutb atrofida, aynan Rossiyaning Sibiridan yuqorida sodir bo‘ladi. U yerda ketma-ket olti oy kunduz, so‘ngra ketma-ket olti oy zulmat hukm suradi. Butun bir yil bitta kun va bitta tundan iborat va bu hali hammasi emas. Biroz janubga qarab yursangiz, kun qisqaradi. U mintaqalarda bir kecha-kunduz bir oy, yanada quyiroqda esa bir hafta davom etadigan joylarni topasiz. So‘ng dunyoning qolgan qismiga, yanada janubga tushgan sari bu g‘ayritabiiylik tugaydi. Kunduz va tun sikli nihoyat odatiy holga qaytadi.

Demak, bu hudud Dajjol harakatining vujudga kelish joyidir. U o‘sha yerdan dunyoning qolgan qismiga tarqaladi. Qizig‘i shundaki, o‘tgan asrda aynan shu shimoliy mintaqa ulkan dinsizlik to‘lqinining markaziga aylandi. Ular mutlaq ateizmni yoyish uchun davlat, maktablar va ommaviy axborot vositalarining barcha kuchini ishga soldilar. Barcha masjid va cherkovlarning 95 foizdan ortig‘i butunlay vayron qilindi yoki yopildi. Diniy kitoblarni yoqib yubordilar va diniy ta'limni butunlay qonundan tashqari deb e'lon qildilar. Minglab ulamolar Sibirning qahraton lagerlariga surgun qilindi yoki undan ham battar — qatl etildi.

O‘nlab yillar davomida millionlab bolalar dinni yolg‘on deb uqtiruvchi kuchli targ‘ibot ostida ulg‘aydilar. Ular hatto davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanuvchi rasmiy guruh — «Jangari xudosizlar ittifoqi»ni tuzdilar. Bu guruh millionlab fuqarolarni iymonga qarshi faol kurashchilarga aylantirdi. «Yo‘qolsin uyat» nomli harakat boshlandi. Odamlar ko‘chalarda butunlay yalang‘och holda, faqatgina «Yo‘qolsin uyat» degan yozuvi bor lenta taqib namoyish qildilar. Bir muddat bu davlat hatto an'anaviy nikoh tushunchasini ham bekor qildi.

Hamma joyda yalang‘ochlar klublari ochildi, an'anaviy hammomlarni qonuniy ravishda aralash qilish buyurildi Erkak va ayollarning ichkarida birga yalang‘och bo‘lishiga ruxsat berildi. Ular hech kim namoz o‘qimaydigan, oxiratga ishonmaydigan va ilohiy qonunlarga ergashmaydigan jamiyatni xohladilar. Nima bo‘ldi deng? Bu ma'naviy virus chegaralardan oshib tarqaldi va bugun biz aynan shu virus shakllantirgan dunyoda yashayapmiz. Yillar davomida din ta'limdan va fandan chiqarib tashlandi hamda yangi tizim yaratildi. Bu tizim siz dindor bo‘lsangiz ham, koinotga sof moddiy ko‘zoynak orqali qarashga majbur qiladi. Bundan ikki asr muqaddam dunyoda dinsizlik deyarli yo‘q hisobi edi.

Bugungi kunda esa qariyb 1,3 milliard kishi o‘zini dinsiz deb biladi, bu taxminan har olti kishidan biri deganidir. Albatta, eng oliy haqiqatni va har bir narsaning asl ta'vilini faqat Alloh biladi. Ammo bundan ham vayronkorroq boshqa bir harakat paydo bo‘lishi mumkinmi? Rostini aytsam, bu odamni chuqur o‘yga toldiradi. Payg‘ambarimiz (s.a.v.) Dajjolga 70 ming yahudiy ergashishini aytganlar. Hozirgina aytib o‘tgan voqeamizga qarang. O‘sha ateistik harakat rahbariyatining eng yuqori bo‘g‘inlarida yahudiy namoyandalari yaqqol ko‘rinib turardi. Bu faqat bitta misol.

Masalan, ochiqchasiga bo‘lsin yoki parda ortida bo‘lsin, ular global siyosatni shakllantirgan elita guruhlar orasida o‘z o‘rnini egalladilar. Arab tilida 40, 70, 70 ming, 80 yoki 80 ming kabi sonlar aniq matematik hisob emasligi ma'lum. Bu shunchaki ulkan miqdorni ifodalashning odatiy usulidir. Boshqacha aytganda, biz aynan 70 ming kishining ochiqchasiga qo‘llab-quvvatlab hayqirib turishini kutmasligimiz kerak. Bunday tizimlar har bir insonni shafqatsiz tanlov qarshisida qoldiradi. Rasululloh (s.a.v.) ogohlantirganlar: «U bilan, ya'ni Dajjol bilan birga jannat va do‘zax bo‘ladi. Ammo uning do‘zaxi jannat, uning jannati esa do‘zaxdir». Bu aslida nimani anglatadi? Javob aniq.

Dajjol shunday tizim quradiki, unda tirik qolishingiz unga bo‘lgan sadoqatingizga bog‘liq bo‘ladi. Agar siz uning materialistik to‘lqiniga qo‘shilib, e’tiqodsiz tizimini qo‘llab-quvvatlasangiz, u o‘z jannati eshiklarini ochadi. Siz qulaylik, boylik va yuqori martaba bilan taqdirlanasiz. Biroq, agar siz Alloh tarafini tanlasangiz, Dajjolning do‘zaxi sizni quchoq ochib kutib oladi. Og‘ir mehnat lagerlariga, qamoqxonalarga va qatllarga jo‘natadi. Ammo aslida Dajjolning jannati haqiqiy do‘zaxga olib boruvchi yo‘ldir. U mo‘minlarga majburan ravo ko‘rgan dunyoviy do‘zax esa haqiqiy, abadiy jannat eshiklarini ochadigan aynan o‘sha omildir.

Boshqa bir hadisda Payg‘ambarimiz (s.a.v.) shunday deganlar: «Qiyomat alomatlari: erkaklar kamayib, ayollar shunchalik ko‘payadiki, hatto ellikta ayolga bitta erkak bosh-qosh bo‘lib qoladi». Haqiqatga qarasangiz, o‘tgan asrda aynan shunday bo‘lganiga guvoh bo‘lamiz. Jahon urushlari dahshatli darajada ko‘p insonlarning o‘limiga sabab bo‘ldi. Bu qurbonlarning aksariyati erkaklar edi. Ortda qolgan erkaklar orasida esa ko‘pchiligi bolalar, qariyalar yoki yarador faxriylar edi. Urush ko‘rgan mamlakatlarda ayollarga g‘amxo‘rlik qila oladigan balog‘atga yetgan, sog‘lom erkaklar kamchilikni tashkil etib qoldi.

Yana bir bor tarix sahifalari Payg‘ambarimizning (s.a.v.) so‘zlari haqiqat ekanini isbotladi. Aytgancha, hadisdagi 50 soni ham qat'iy matematik hisob emas, balki ko‘pchilikni ifodalashning odatiy usulidir. Endi hadislardan yana bir ishorani siz bilan bo‘lishay. Bu safar bu nimani anglatishini o‘zingiz topishga harakat qilib ko‘ring. U, ya'ni Dajjol «osmonga yomg‘ir yog‘dirishni buyuradi va yomg‘ir yog‘adi. U xarobazor orqali o‘tadi va: ‹Xazinalaringni chiqar!› deydi-da, ketadi, xazinalar esa asalarilar to‘dasi kabi uning ortidan ergashadi». Endi bugungi dunyoga bir qarang. Bu nima degani bo‘lishi mumkin?

Taxminan 1940-yillarda insoniyat bulutlarni sun’iy yog‘in hosil qilish texnologiyasini kashf qildi. Tarixda ilk bor olimlar bulutlarni sun'iy ravishda harakatga keltirib, xohlagan paytda yomg‘ir yog‘dirishni o‘rgandilar. Bu xuddi osmonga yomg‘ir quyishni buyurgandek bo‘ldi. Va bu chindan ham samara berdi. Aynan o‘sha yillarda zamonaviy konchilik ulkan inqilobni boshdan kechirdi. Zamonaviy texnologiyalar bilan yer ostidan trillionlab dollarlik neft, gaz va qimmatbaho metallar talabga ko‘ra favvora urib chiqa boshladi. Bir narsani payqadingizmi? Qachonki kimdir bu hadislarga e'tiroz bildirishga urinsa, ular ortidagi yashirin mo‘jizalar yanada yorqinroq jilvalanadi.

Payg‘ambarimiz (s.a.v.) bularni o‘zlaridan bilishlari aslo mumkin emas edi. Bular u zotga Alloh tomonidan vahiy qilingan. Bu bizni muhim bir savolga olib keladi. Nega shuncha sir-asror? Hamma oson tushunishi uchun Payg‘ambarimiz (s.a.v.) aniq ismlar va sanalarni aytib ketganlarida yaxshiroq bo‘lmasmidi? Keling, men ham sizga savol beray: Bu hadislardan ko‘zlangan asl maqsad nima edi? Payg‘ambarimiz (s.a.v.) bizni nega ogohlantirdilar? U zot ummatlari doimo hushyor turishi uchun shunday qildilar. Ammo Payg‘ambarimiz (s.a.v.) faqat bitta muayyan asr uchun yo‘lboshchi emasdilar. U zot Qiyomatgacha keladigan har bir inson uchun yo‘l ko‘rsatuvchidirlar.

U zot Mahdiy va Dajjol ruhi har bir asrda his qilinishini istardilar. Agar u zot Dajjol va Mahdiyning shaxsiyatini aniq ko‘rsatib, aniq vaqt va sanani aytganlarida, faqat bitta avlodgina bunga e'tibor qaratardi. Boshqa barcha asrlar esa hushyorlikni yo‘qotgan bo‘lardi. U zot butun ummatning doimo sergak, ogoh va hushyor bo‘lishini xohladilar. U zot shunday ajoyib uslubni tanladilarki, har bir avlod o‘z davrini hadisga solishtirib: «O‘sha vaqt kelmadimikan?» deb qarashi kerak edi. Dajjolga ro‘para bo‘lish ehtimoli bizni ehtiyotkor qiladi. Mahdiyga bo‘lgan umid esa bizga kuch va shijoat bag‘ishlaydi.

Xavf va umid o‘rtasidagi bu go‘zal muvozanat ushbu hadislarning ramziy tili ortidagi oliy sirdir. Shu sababli ham turli rivoyatlarda Dajjol qayerda zohir bo‘lishi haqida turli hududlar ko‘rsatilgan. Bir rivoyat Xurosonga, boshqasi Iroq bilan Shom orasidagi joyga, yana biri esa Isfahon yahudiylariga ishora qiladi. Nega? Chunki Payg‘ambarimiz (s.a.v.) aytganlaridek: «...Qiyomat qoyim bo‘lishidan avval 30 ga yaqin dajjollar chiqadi». Buzg‘unchilik yetakchisi bitta emas. Ular juda ko‘p. Demak, Dajjolning barcha alomatlarini bitta shaxsga jamlashga hojat yo‘q. Chunki bir hadis bitta Dajjolning sifatlarini bayon etayotgan bo‘lsa, boshqa bir rivoyat butunlay boshqasi haqida so‘z yuritadi.

Yana o‘tgan asrga nazar tashlasangiz, biz tilga olgan dinga qarshi tizim xuddi ulkan sakkizoyoq kabi ishlaganini anglab yetasiz. Uning boshi va miyasi Rossiyada joylashgan edi, lekin paypaslagichlari qo‘shni musulmon o‘lkalarga cho‘zilgan edi. O‘zbekiston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Tojikiston va Ozarbayjon kabi davlatlar qattiq zulmga uchradi. Masjidlar majburan yopildi. Islomiy kiyinish cheklandi, islom ulamolari tizimli ravishda hibsga olindi, surgun qilindi yoki qatllarga duchor etildi. Aholining mutlaq ko‘pchiligi musulmon bo‘lishiga qaramay, azon aytish butunlay taqiqlandi, odamlar o‘z dinlarini yashirincha o‘rganishga majbur bo‘ldilar.

Endi bir lahza shu paytgacha aytilgan barcha ishoralarni xayolingizda qaytadan jonlantirib ko‘ring. Dunyoviy jannat va do‘zax iluziyasi, iymonga qilingan hujum, qisqa vaqt ichidagi yillarga tatiydigan ma'naviy vayronagarchilik va hokazo. O‘ylab ko‘ring: bir shaxs millionlab odamlarning ongini zaharlaydi. Yangi avlodlar hatto aniq fanlar darsini ham ateistik targ‘ibot sifatida o‘rganib ulg‘ayadilar. Shunday dunyoda bitta odamni yo‘q qilish bilan hamma narsani to‘g‘rilab bo‘ladimi? Bunga ishonmayman. Dajjolning o‘zidan ko‘ra dajjoliyat — u qoldirgan mafkuralar ancha muhimroqdir. Dajjolning shaxsi oddiy bir virusdan yoki oddiy kasallikdan ham osonlikcha o‘lib ketishi mumkin.

Ammo butun dunyoni qamrab olgan mafkurani yo‘q qilish va millionlab insonlarni haqiqatni qabul qilishga ko‘ndirish-chi? Bunday ulkan vazifaga faqatgina buyuk bir payg‘ambarning qaytishigina munosib bo‘la oladi. Shuning uchun hadislarda Iso alayhissalomning Dajjolni yo‘q qilishi haqida so‘z borganda, bunga oddiy bir yakkama-yakka jangdek qaray olmaymiz. Aksincha, bu ikki buyuk g‘oyaning to‘qnashuvidir. Iso alayhissalom mo‘minlar ittifoqi bilan birgalikda Qur'onning olmosdek o‘tkir qilichini olib, dajjoliyat mafkurasining butun vujudini parchalab tashlaydi. Inshaalloh, ular bu mafkurani shunday ko‘madilarki, u qaytib hech qachon nafas ham ololmaydi.

Bu mantiqqa ko‘ra, hadis so‘zlarining ro‘yobga chiqishi uchun Dajjol va Iso (a.s.) hatto bir davrda yashashlari ham shart emas. Siz: «Birodar, oxirzamon haqida hadislarda so‘zma-so‘z tushuniladigan hech narsa yo‘qmi?» deb o‘ylayotgandirsiz. Albatta bor. Masalan, quyoshning g‘arbdan chiqishini olaylik. Bu aynan siz tushunganingizdek ro‘y beradi. Va u butunlay to‘g‘ridan-to‘g‘ri sodir bo‘lgani uchun, yuz bergan zahoti tavba eshiklari yopiladi. Iymon keltirish yoki keltirmaslik imtihoni erkin ixtiyorga asoslangan. Ammo bu hodisani inkor etish shu qadar imkonsizki, tanlov tushunchasi o‘z-o‘zidan yo‘qoladi.

Bu butun dunyo ko‘rishi uchun yulduzlar bilan osmonga uzoq vaqt davomida «La ilaha illalloh» deb yozib qo‘yilishiga o‘xshaydi. U paytda siz ortiq iymon keltirishni tanlay olmaysiz; ko‘rishga majbur bo‘lasiz. Xuddi dengizga g‘arq bo‘layotgan Fir'avnning eng so‘nggi soniyada iymon keltirishga uringani kabi, o‘sha paytdagi iymon mutlaqo foydasiz bo‘ladi. Dajjolning peshonasidagi «kofir» so‘zi — hatto savodsiz bo‘lsa ham har kim o‘qiy oladigan yozuv... Ya'juj va Ma'juj... Dobbatul arzning chiqishi va har bir insonning asl iymonini namoyon qilishi... Mana shu va boshqa ko‘plab qiziqish uyg‘otuvchi hadislarning mantiqiy javoblari «Risolai Nur» kulliyotida batafsil bayon etilgan.

Agar asl manbaga chuqurroq sho‘ng‘ishni va ko‘proq ma'lumot olishni istasangiz, «My Risale» ilovamizni yuklab olishingiz mumkin. U mutlaqo bepul va reklamasiz. Sizni u yerda kutib qolamiz. Bugun odamlarning bu hadislar borasida ikki chekkaga og‘ib ketganini ko‘ramiz. Bir toifa ularga shubha bilan qaraydi va: «Bu mantiqsiz», deydi. Oqibatda matnni butunlay rad etishadi. Nafsi iymonidan ancha ustun kelgan ba'zilar esa hatto butun hadislar to‘plamini inkor qilishgacha borib yetadi. Boshqa bir toifa esa bu hadislarni so‘zma-so‘z, aynan tushunadi. Buning bilan ular tinglovchilarining ongini yanada ko‘proq chalkashtiradilar.

Va albatta, Islom dushmanlari aynan shu sababli bunday rivoyatlarni alohida bo‘rttirib ko‘rsatishni yaxshi ko‘radilar. Ammo haqiqat shuki, Payg‘ambarimiz (s.a.v.) hadislarining 2 foizdan ham kamrog‘i tushunish uchun mana shunday qiyindir. Qolganlari esa ochiq-ravshan bo‘lib, hayotning har bir jabhasida mustahkam ko‘rsatma va chuqur hikmat beradi. Nima chindan hayratlanarliligini bilasizmi? Butun insoniyat tarixida hech bir inson Rasululloh (s.a.v.) kabi hayotning har bir sohasida ta'lim bera olgan emas. Odatda tarixdagi biron shaxs mashhur bo‘lsa, bu odatda huquq kabi faqat bitta sohada bo‘ladi. Boshqa sohalarda esa ularning aytarli teran fikrlari bo‘lmaydi.

Taqdim etadigan narsalari kam bo‘ladi. Hadis kitoblariga nazar tashlaganimizda esa, u zotning ko‘p sohalarda ta'lim berganlarini ko‘ramiz. Masalan, huquq, savdo-sotiq, iqtisodiyot, oilaviy hayot, farzand tarbiyasi, qarindoshlar va qo‘shnilar o‘rtasidagi munosabatlar, poklik va gigiyena, salomatlik, axloq, ma'naviy kamolot va nafs tarbiyasi. Hatto hayvonlarga mehr-oqibat ham bu qatorda bor. Hadis kitoblarini varaqlasangiz, bundan ham ko‘proq mavzularni topasiz. Shunday ekan, shunchaki nimanidir to‘liq tushunib yetmaganimiz sababli, uni kesib tashlash va inkor qilish aql egasining tutadigan yo‘li emas.

Ayniqsa, bu hadislarning asrlar davomida qanchalik ehtiyotkorlik va ishonch bilan saqlanganiga qarasangiz. Haqiqatan ham, ular tarixda misli ko‘rilmagan ko‘p bosqichli tekshiruvdan o‘tgan. Hadis qat'iy sinovlardan o‘tmaguncha hech qachon sahih deb qabul qilinmaydi: 1. Uzluksiz roviylar silsilasi: Biz silsiladagi har bir roviyni birma-bir shaxsan bilishimiz, hadisni kim kimga aytganini to Payg‘ambarimizga (s.a.v.) qadar aniq bilishimiz shart. 2. Roviylarning to‘g‘ri so‘zligi: Silsiladagi har bir shaxs o‘zining mutlaq halolligi, to‘g‘riso‘zligi, Allohdan chuqur qo‘rqishi va mustahkam iymoni bilan tanilgan bo‘lishi, hayotida hech qachon yolg‘on yoki nojo‘ya xulq uchramagan bo‘lishi kerak. 3.

Mukammal xotira: Ular so‘zlarni unutmaslik yoki adashtirmaslikni ta'minlaydigan mukammal xotiraga yoki yozma manbalarga ega bo‘lishlari lozim. 4. Zid kelmaslik (shuzuzning yo‘qligi): Rivoyat yanada ishonchli yoki mashhur roviylar keltirgan xabarlarga zid kelmasligi lozim. 5. Yashirin nuqson illatning yo‘qligi: Matn va sanad faqat hadis ilmining yetuk allomalari ilg‘ay oladigan har qanday yashirin qusurlardan xoli bo‘lishi kerak. Tarixda 20 mingdan ortiq hadis roviylari yashab o‘tgan. Ulkan kitoblar ularning hayot yo‘lini, axloqiy fazilatlarini va xotira quvvatini qamrab olgan. Bularning barchasi faqat ularning so‘zlari rostligini tekshirish uchun yozib qoldirilgan.

Tarix chindan ham bunday holatga hech qachon guvoh bo‘lmagan. Natijada, har bir soxta, to‘qima rivoyat saralanib, butunlay chiqarib tashlangan. Keling, bunday tasavvur qilaylik: Agar 2 milliard xristian qabul qilgan Injil hadis ilmining qat'iy qoidalariga solib tekshirilganda, u hatto o‘tish balini ham ololmasdi. Bu tizim ilk kundan boshlab mukammal qurilgan. Hadislarni yod olgan yuzlab sahobalardan tashqari, Payg‘ambarimiz (s.a.v.) hayotlik davrlaridayoq 52 nafar sahoba ularni faol tarzda yozib borgan. Mashhur misol — «Sahifatus Sodiqa» bo‘lib, u bevosita sahoba Abdulloh ibn Amr tomonidan yozib olingan 1000 ga yaqin hadis to‘plamidir.

Hijriy 50 va 150-yillar oralig‘ida 400 ga yaqin turli ulamolar ushbu matnlarni saqlash va yozib olishga diqqat qaratdilar. Ammo bularning barchasidan tashqari, eng katta dalilimiz — sahobalarning xulq-atvoridir. Biz bu so‘zlarni butun hayotini Allohga bag‘ishlagan va Rasululloh (s.a.v.) uchun bor-yo‘g‘ini fido qilgan insonlardan olyapmiz. Ular butun bu tizimning poydevoridirlar. Ularda yolg‘on gapirish uchun mutlaqo hech qanday sabab yo‘q edi. Aksincha, ular mana bu mashhur hadisning haybati ostida yashadilar: «Kim menga qasddan yolg‘on to‘qisa, do‘zaxdagi joyiga tayyorlanaversin». Bunday dahshatli ogohlantirish bor joyda ular har bitta so‘zga nisbatan nihoyatda ehtiyotkor bo‘lishgan.

Lekin bu yerda muhim bir tafsilotni oydinlashtirib olishimiz kerak. Biz biron hadisni «zaif» deb ataganimizda, u faqat sahih hadisning mukammal mezonlariga nisbatan zaifdir. Aslida u matbaa ixtiro qilinishidan oldin yozilgan deyarli har qanday matndan ancha ishonchliroqdir. Uning tarixiy qimmati hamon aqlbovar qilmas darajada mustahkam. Masalan, Istanbul haqidagi mashhur hadisni olaylik: «Kostantinopol albatta fath etilajak. Uning amiri eng yaxshi amir, qo‘shini esa eng yaxshi qo‘shindir. U istilohiy jihatdan zaif deb belgilangan, ammo tarix ushbu fathga guvoh bo‘ldi. O‘sha «zaif» yorlig‘i uning tarixiy haqiqatini o‘zgartira olmadi.

Agar siz Islomning asosiy aqidalarini muhokama qilmayotgan yoki qat'iy shar'iy hukmlar chiqarmayotgan bo‘lsangiz, zaif hadisga past nazar bilan qarashga asos yo‘q. Endi butun bu hadisni inkor qilish harakatiga qarasak, oddiygina bir savolni berishimiz kerak: Agar hadisni inkor qilsangiz, nima yutasiz? Hech narsa. Ammo siz inkor qilayotgan hadislar haq bo‘lib chiqsa-chi? Buning javobgarligi dahshatlidir. Bundan tashqari, oxirat haqida o‘ylab ko‘ring. Payg‘ambarimiz (s.a.v.) bilan yuzlashganda qattiq xijolat bo‘lib qolmaysizmi? U zotga nima deysiz? «Ha, siz biz uchun butun hayotingizni fido qildingiz. Toshbo‘ron qilindingiz, haqoratlandingiz, tuhmatlarga qoldingiz.

Sanoqsiz marotaba o‘lim bilan yuzlashdingiz va eng og‘ir sharoitlarda yashadingiz. Ammo to‘g‘risi, so‘zlaringiz men uchun unchalik muhim emas edi». Chindan ham shunday deya olasizmi? Yuzlab sahobalarni qanday qilib yolg‘onchilikda ayblaysiz? Biz da'volarimizning og‘ir yukini tushunmasdan turib gapira olmaymiz. Va nihoyat, so‘nggi so‘zni Payg‘ambarimizning (s.a.v.) o‘zlariga qo‘yib beraylik: «Oralaringizdan birortangizni o‘z suyanchig‘iga suyanib olgan holda, unga men buyurgan yoki qaytargan bir ish kelganda: ‹Bilmayman, Allohning Kitobida nimani topsak, shunga ergashamiz›, deganini aslo ko‘rmayin».