در هر نماز این دعا را میخوانی (اما حتی نمیدانی چه معنیای میدهد؟) | نمازت را متحول کن - قسمت سوم
تاریخ انتشار
ما خیلی وقتا تو نمازای روزانهمون میگیم سبحانالله (پاک و منزه است خدا) وقتی که توی رکوع می ایستیم، توی سجده، تو تسبیحات بعد از نماز. این کلمه رو مدام تکرار میکنیم. ولی واقعاً معنیش چیه؟ بیاید یه حساب کتابی بکنیم. بعد از هر کدوم از پنج نماز روزانه مون، ما ۳۳ بار میگیم سبحانالله. اگه کسی ۴۰ سال این کار رو کرده باشه، بیشتر از ۲.۴ میلیون بار گفته تش. تازه این رقم فقط مال تسبیحاته. اگه عباراتی مثل سبحانک اللهم یعنی (ای خدا تو پاک و منزهی) رو تو نماز، سبحانَ ربیَ العظیم توی رکوع، سبحانَ ربیَ الاَعلی توی سجده رو هم حساب کنیم، این عدد میرسه به ۷ میلیون بار. همین عدد کافیه که بگی سبحانالله.
ولی اینکه یه نفر میلیونها بار یه کلمه رو تکرار کنه بدون اینکه معنیش رو بدونه، عجیب نیست؟ در واقع، اگه فکر کنی، خیلی شوکهکنندهاس. به خاطر همین امروز، میخوایم جمله به جمله دعای افتتاحیه رو بررسی کنیم که بهش میگن سبحانکَ اللَّهم. (تلفظ: سُبحانکَ لّا هُمَّ) وقتی با گفتن الله اکبر نماز رو شروع میکنیم و به نماز میایستیم، کل دنیا رو پشت سر میذاریم. همه چیز رو با پشت دست کنار میزنیم. پس اول چی میگیم؟ سبحانکَ اللّهم. (تلفظ: سُبحانکَ لّا هُمَّ). این دعا بهمون چی میگه؟ چه حقایقی رو یادآوری میکنه؟ و چرا با این کلمات شروع میکنیم؟ حتی قبل از بسمالله، میگیم سبحانکَ اللّهمَّ. بیاین با هم بررسیش کنیم و این دعای خاص رو جمله به جمله پشت سر بذاریم.
تا آخر این ویدیو، انشاءالله یه دید کاملاً جدید، پیدا میکنی. تبدیل به کسی میشی که نه فقط کلمات رو تکرار میکنه، بلکه با معنیشونم زندگی میکنه. اولین عبارتمون سُبحانکَ اللّهمّه. یعنی ، "خدایا تو پاک و منزهی." خب این یعنی چی؟ یعنی که ای خدا، تو خیلی دور از هر عیب یا نقصی هستی. هیچ کمبودی نداری. تو کاملی. این اولین معناییه که به ذهن میرسه. معنای دوم "شگفتی"ه، که انشاءالله تو قسمتای بعدی ویدیو در موردش حرف میزنیم. اگه روی معنای اول تمرکز کنیم، وقتی این عبارت رو میشنویم چی به ذهنمون میرسه؟ مخصوصاً کلمات زشت و گستاخانهای که غیرمسلمونا در مورد خدا میگن رو بیاد میاریم. الله خیلی بالاتر از ایناست. ولی فقط گفتنِ "من به الله ایمان دارم" کافی نیست.
به چه جور خدایی ایمان داری؟ ایمانت باید با توصیف قرآن از الله جور دربیاد. و فقط گفتن "به الله ایمان دارم" کافی نیست. مثلاً، به نظر تو، الله میخوابه؟ نه. خسته میشه؟ هرگز. آیا اون میدونه چی تو ذهن آدما میگذره؟ آره، همه چی رو میدونه. قدرتش برای همه چیز کافیه؟ قطعاً هست. ما باید یه توصیف درستی از الله بسازیم تا بتونیم واقعاً ایمان داشته باشیم. این یکی از مهمترین قَدما توی ایمانه. یه بار شنیدم که یکی میگفت، "من به خدا ایمان دارم، اعتقاد دارم، ولی خدایی که من بهش ایمان دارم، مخلوقاتش رو نمیسوزونه." حالا، آیا این آدم واقعاً به الله ایمان داره؟ به اللهی که توی ذهن خودش تصور کرده ایمان داره، نه به اللهی که قرآن توصیفش کرده.
میدونی، آدمایی هستن که میگن "الله یه پسر داره." کیا اینو میگن؟ مسیحیا...، درسته؟ به عیسی میگن پسر خدا. پس با گفتن سبحانکَ اللّهمَّ، چی میگیم؟ الله بالاتر از تموم ایناست. یعنی تو میگی این درست نیست. الله نیازی به بچه یا هیچ چیز دیگهای نداره. یه گذاره تو کتاب عهد عتیق هست، کتاب مسیحیا به خصوص توی کتاب پیدایش میگه، "خدا استراحت کرد." یعنی خدا خسته شد و نیاز به استراحت داشت. مَعاذالله، الله بالاتر از ایناست. هر سیستم اعتقادی خارج از اسلام، دیدگاه غلط خودش رو در مورد خدا داره. تو هندوئیسم، خدایانی هستن که همدیگه رو تنبیه میکنن و باهم میجنگن. تو زرتشتیگری، یه خدای دومی ام هست که شر رو خلق میکنه. تو عهد عتیق، یه خدایی رو می بینین که با حضرت یعقوب کشتی میگیره، و غیره.
حتی شنیدنشم آزاردهنده نیست؟ همه اینا یه جور تهمت و بدگویی حساب میشه. و وقتی این دعای افتتاح رو میخونی، سبحانکَ اللّهمَّ، تو داری با این اعتقادات غلط مبارزه میکنی. داری از حقیقتی دفاع میکنی که میلیونها نفر نمیتونن ببیننش. وقتی میگیم "سبحانکَ اللّهمَّ"، معنایی که به ذهن میرسه باید روشن بشه. خدایا، تو به دور از هر عیب یا نقصی هستی. هیچ کمبودی نداری، تو کاملی. خود خلقت نشونت میده که الله چقدر کامله. اون جهان رو طوری خلق کرده که همه چیز منظم و متوازنه. به یه دونه برف فکر کن. هر کدوم با یه الگوی منحصر به فرد خلق شدن. میلیاردها دونه برف که میریزن روی زمین با همدیگه فرق دارن.
چه بیای ساختار کریستالیه یه دونه برف رو، زیر میکروسکوپ بررسی کنی چه بیای اون مارپیچ عظیم کهکشونها رو با تلسکوپ ببینی، همون پیام رو میشنوی: خداوند پاک و منزهه. وقتی میگی سبحانکَ اللّهُمَّ، داری همون کلمات رو با کل جهان با هم تکرار میکنین. بیاین به معنای دوم سبحانک اللهم یه نگاهی بندازیم. وقتی از چیزی شگفتزده میشیم، میگیم "سبحانالله". توی یه آیه، الله میفرماید، "هیچ چیزی نیست مگر اینکه با ستایش، تسبیح او را میگویند." گلها، گیاهان، حیوانات، همه چیز الله رو تسبیح میکنن. و وقتی میگیم سبحانالله، با شگفتی به تسبیحشون نگاه میکنیم و همون ستایش رو به اشتراک میذاریم. به آسمون نگاه کن، به ستارهها، و همینطور به دونههای شن روی ساحل و تو کویر.
فکر میکنی کدوم بیشتره؟ دونههای شن یا ستارهها؟ جواب ممکنه شگفتزدهات کنه، ولی ستارهها خیلی بیشترن. سبحانالله. دنیای ماکرو و میکرو کاملاً با هم متفاوتن. توی هر دو، ما شاهد خلقت کامل و بی نقصِ الله هستیم. یه عبارتی هست که میگه، سُبحان مَن تَحَیَّر فی سُنِهِ العُقول معنیش اینه: " کسی که با شاهکاراش عقل ها رو شگفتزده میکنه از همه نقایص پاکه." حالا، به یه نوزاد فکر کن. زندگیش توی رحم مادر بعنوان یه تیکه گوشت بیجان شروع میشه، ولی بعد از یه مدت، شروع به شکل گرفتن میکنه، و زندگی بهش دمیده میشه. به آیرودینامیکِ یه پرنده، وقتی پرواز میکنه فکر کن. وقتی یه مستند میبینی متوجه میشی که برگای بالای درخت با آب تغذیه میشن.
جاذبه آب رو پایین میکشه، ولی به خاطر قانونی که الله گذاشته، آب بالا میره. الله این قوانین رو خلق کرده، و ما درباره شون تامل میکنیم. حالا، یه هندونه رو تصور کن، که چقدر توی گرمای تابستون تازه و خوشمزه ست. الله یه جور سیستم حفاظت طبیعی داخلش گذاشته تا از فاسد شدنش جلوگیری کنه. مثل یه پوسته ست که دور هندونه کشیده شده. بدون این سیستم، هندونه خیلی زود فاسد میشد. اون دونههاش رو هم برای ادامه نسلش خلق کرده. اگه دونهای داخلش نبود، هندونه فقط تو زمان حضرت آدم خورده میشد و بعدش ناپدید میشد. ولی الله صدها دونه داخلش گذاشته. که اونا رو میکاری و هندونههای جدید بعمل میاری. این اجازه میده دوباره و دوباره بخوریشون. جهان یه گالری هنریه. پایِ هر شاهکاری، همون امضا رو پیدا میکنی: سبحانالله.
همه با هم میگن، "ما مخلوقاتِ یه قدرت بینقصیم." پس بیاین عادت کنیم که برای هر اثر هنریی که شگفتزدهمون میکنه سبحانالله بگیم. تا الان، وقتی میگیم سبحانکَ اللّهُمَّ باید توی ذهنمون روشن باشه، که به دو تا معنی فکر کنیم. اول اینکه، الله دور از همه این عیبا، نقایص و اعتقادات باطله. دوم اون سبحاناللهی یه که توی لحظات شگفتی و تعجب میگیم. یعنی داری میگی، "خدایا، تو کامل خلق کردی. تو از همه نقصها پاک و مُبرّایی." عبارت بعدیمون "و بِحَمدِکَ" هست. یعنی، "ستایش برای توئه"، "تو رو ستایش و تسبیح میکنم." ستایش چیه؟ ترکیبی از تحسین و سپاسگزاریه. تا حالا از کسی قدردانی کردی؟ فقط گفتی ممنون، شاید به یه دوست گفته باشیش.
ولی تا حالا فکر کردی منبع واقعیِ اون نعمت کیه؟ آره، معلومه که باید از هم تشکر کنیم ولی کسی که واقعاً شایسته ستایشه اللهئه، که صاحب واقعی نعمتهاست. تصور کن یه هدیهای که واقعاً میخواستیش رو گرفتی از پیک تشکر کنی ولی هیچوقت هیچی در مورد کسی که داده تش نپرسی. چقدر عادلانهاس؟ مسخره به نظر میرسه، نه؟ خب، این دقیقاً کاریه که مردم اغلب با نعمتای خدا میکنن. وقتی میگیم "و بِحَمدِکَ"، باید روی این فکر کنیم. خدایا، امروز میلیونها نفر از همدیگه تشکر کردن، ولی من میدونم که تو صاحب واقعی اون تشکرهایی. اونا بدون اینکه بفهمن از تو تشکر کردن. اونا متوجه نیستن، ولی در واقع تو رو ستایش کردن." وقتی غروب آفتاب رو نگاه میکنی، طبیعت تقریباً با رنگهای صورتی، زرد و قرمز نقاشی شده.
اونجاست که الله شایسته ستایشه. وقتی یه نوزاد رو توی بغلت میگیری، وقتی بعد از خروج از یه محیطِ بدون هوا، یه نفس عمیق میکشی، مثل اینه که بگی: "آه"، الله خالق همه ایناست. وقتی به صدای بارون گوش میدی، روحت آروم میشه، یا شاید شونه به شونه با یه دوست نشستی، مشکلاتت رو بهش میگی. دلتو خالی میکنی، و سبکتر میشی. همسرت، بچه ت رو در آغوش میگیری، قلبت آرامش پیدا میکنه. برادر، خواهر! شاید متوجه نباشی، ولی خیلی مشتاقی که از مُسبّب تشکر کنی و اونا رو ستایش کنی. ولی وقتی میگی "و بِحَمدِکَ"، کسی که شایسته ستایشه اللهئه. و با همه اینا، عشقش رو بهت نشون میده. پیامبرمون (ص) این دعا رو بهمون یاد دادن، سبحانک اللهم، چون واقعاً بهش نیاز داریم. چون دنیا مجبورت میکنه روی علل تمرکز کنی.
یکی از بزرگترین موانع برای یه نفر، پردهایه که جلوی چشماشه. پس آیا اون پرده رو برمیداری و حقیقت رو میبینی؟ این آگاهی تو رو به الله نزدیکتر میکنه. حالا به عبارت بعدی میرسیم، "و تبارَکَ اسمُک." معنیش اینه، "برکت در نام توست. نام تو پر از برکته." بیاین کلمه برکت رو یه کم بیشتر توضیح بدیم. این برکت یه خیر و خوبی خاصه که فقط از الله میاد. کیفیتیه که باعث میشه یه مقدار کم از چیزی، بیشتر از اونی که انتظار داری بشه. ما واقعاً به برکت توی زندگیمون نیاز داریم. وقتی برکت داری، یه قدم میتونه هزار قدمِ رو به جلو باشه، ولی وقتی برکت رو از دست میدی، ممکنه هزار قدم برداری، ولی فقط چند قدم جلو بری.
گاهی اوقات اینو وقتی پول درمیآری حس میکنی، که برکت داری، یا برکتی برات وجود نداره مثل وقتایی که پولت زود تموم میشه. ولی برکت فقط در مورد پول نیست. به زمان هم فکر کن. مثلاً، وقتی تو زمانت برکت داری، این وقتیه که یه ساعت خیلی پربار به نظر میرسه، مثل اینکه پنج ساعت کار کردی. اگه تو سلامتیت برکت نداشته باشی، ممکنه اغلب مریض بشی. بدونِ برکت توی روابطت، ممکنه با آدمایی که دوستشون داری مشکل داشته باشی و خیلیم ناراحت بشی. پس راه گرفتن این برکت چیه؟ ما خیلی بهش نیاز داریم تو زندگیمون، درسته؟ طبق دعایی که داریم ازش حرف میزنیم، راهش اینه که به نام الله عمل کنیم. یعنی گفتن "بسمالله" قبل از شروع کارامون. و نه فقط گفتنش، بلکه واقعاً معنیش رو توی قلبت حس کنی. پس برکت توی گفتن بسمالله هست.
همه چیز، حیوانات، گیاهان، همه چیز، با نام الله حرکت میکنن، بسمالله میگن. به یه گاو فکر کن. فقط علف میخوره، ولی لیترها شیر مغذّی بهمون میده. این چطور ممکنه؟ علف و شیر. یه زنبور توی یه روز میتونه مایلها دور بشه و بدون گم شدن برگرده. اگه یه بچه سهساله رو بفرستیم بازار، نمیتونه برگرده. ولی زنبور میتونه. خب چطور مدیریتش میکنه؟ همه اینا به یه حقیقت بزرگتر اشاره میکنه. همه این حیوانات با اعمالشون دارن "بسمالله" میگن. "به نام خدا." همه حیوانات، گیاهان و همه چیز با نام الله حرکت میکنن و برکت پیدا میکنن. پس در حالی که همه حیوانات این کار رو میکنن، ما هم بعنوان انسان، باید اعمالمون رو با بسمالله شروع کنیم. اینجوری جزئی از اون زنجیره عظیم میشیم. زندگیمون پر از برکت میشه.
پشت میز میشینی، میگی "بسمالله". غذایی که میخوری برکت پیدا میکنه. قبل از نوشیدن یه لیوان آب، میگی "بسمالله". اون آب شفا میشه. سوار ماشینت میشی، میگی "بسمالله". سفرت امن میشه. کتابت رو باز میکنی و میگی "بسمالله". ذهنت روشن میشه، و الی آخر. خب حالا به "و تَعالَی جَدُّک" میرسیم. معنیش اینه، "عظمت و جلال تو بالاتر از همه چیزه." چیزایی هستن که فکر میکنیم بزرگترینن، چیزایی که بیشتر از همه ازشون میترسیم، ولی الله خیلی بزرگتر از همهشونه. فقط فکرش رو بکن. زمینمون با سرعت ۱۶۷۰ کیلومتر در ساعت دور محور خودش میچرخه، و همزمان، با سرعت ۱۰۸۰۰۰ کیلومتر در ساعت دور خورشید میچرخه. و با این حال، وسطِ همه ی این سرعت باورنکردنی، میتونی پشت میزت بشینی و قهوهات رو بدون اینکه بریزه، بخوری.
این چه قدرتیه؟ چه جور تعادلیه، چه عظمتیه؟ برادرا، خواهرا، توی خورشید، هر ثانیه، ۶۰۰ میلیون تُن هیدروژن به هلیوم تبدیل میشه. با این حال، تو همون لحظه، یه تبدیلِ انرژی عظیم بدون توقف داره اتفاق میافته. و فراموش نکن، خورشید فقط یکی از ستارههای کوچیکتر توی فضاست. ستارههای خیلی بزرگتری از اون وجود دارن. و الله، در حالی که همه ی این کهکشونای عظیم رو مدیریت میکنه، همزمان حتی پنهانترین افکارِ توی ذهنمون رو هم میدونه. "یا الله، تو کسی هستی که ما رو شگفتزده میکنی، و تو کسی هستی که کلمات رو برای بیانش بهمون یاد دادی، 'سبحانالله'. 'و تعالَی جَدُّک'، عظمت و جلالت بالاتر از همه چیزه." ولی وقتی قدرت واقعی الله رو فراموش کنیم چی میشه؟ حس امنیتمون رو از دست میدیم.
اون حس که "الله ازم محافظت میکنه"، شروع به محو شدن میکنه. یهویی، مشکلات کوچیک بزرگ به نظر میرسن و قلبمون پر از ترس و نگرانی میشه، یجورایی بخودمون میگیم: "اگه این اتفاق بیفته چی؟ آه، با اون چیکار کنم؟ اگه مریض بشم؟" همچین افکاری به ذهنمون میان. پروردگارمون کسیه که هیچوقت بندگانش رو رها نمیکنه. فقط کافیه دستور بده، بگه کُن، یعنی (باش)، و میشه. به خاطر همین آگاهی داشتن از قدرت الله خیلی مهمه. این دانش، تو رو تغییر میده، و درک عمیقی بهت میده، من توی نبردام به تنهایی نمی جنگم من توسط قدرتِ خود خدا پشتیبانی میشم با امر مطلقش که میگه 'باش'، کل موقعیت میتونه تغییر کنه.
چیزایی که فکر میکردی غیرممکنه ممکن میشن." گاهی وقتی روی این دعا فکر میکنم، یعنی سبحانک اللهم، من باهاش به سادگی تحت تأثیر حکمت عظیمی قرار می گیرم که به ما عطا شده پیامبر (ص) نه فقط کلمات رو بهمون یاد دادن؛ کلید عالی ای رو برای شروع گفتگو با الله هم بهمون دادن. یه جمله دیگه هست که فقط تو نماز میت خونده میشه: "و جَلَّ ثنائُک." معنیش میشه "ستایشت والاست." جلوی یه جنازه، وقتی با مرگ روبرو هستیم، به ما یادآوری میکنه که تنها کسی که واقعاً شایسته ستایشه خداست. حتی یه نفر با میلیونها دلار ثروت، واقعاً شایسته بهشت نیست. کسی که واقعاً شایسته همه جور ستایشیه اللهئه. اخیراً رفتیم قبرستون، و اونجا کنار قبرا حرف میزدیم.
به برادرا گفتم، "توی این قبرای پشت سرمون، آدمایی هستن که یه زمانی میلیونها ثروت داشتن. اونجا یه ستاره معروف خوابیده، ولی حالا همهشون ساکتن، همه زیر خاکن." توی نماز میت، میخونیم "و جَلَّ ثنائُک"، "کسی که ستایشش والاست اللهئه." مقام، موقعییت، هوش، قدرت، عضلات، هیچکدوم باقی نمیمونن. موفقیت، دنبالکنندههای شبکههای اجتماعی، هیچکدوم دوام نمیارن. همهشون محو میشن. و توی اون لحظه ای که با مرگ روبرو میشیم، حقیقت روشن میشه. تنها کسی که واقعاً شایسته ستایش باقی میمونه اللهئه. تصور کن یه روز، روی جنازه خودتم، مردم میگن "و جلَّ ثنائُک." مرگ تو رو هم پیدا میکنه. خب توی اون روز، چه مقامی، چه ثروتی، چه زیباییای نجاتت میده؟ به همین خاطر باید از الان بشناسیمش.
و اگه از زاویه دیگه ای نگاه کنی، این چیزیه که بیشترین آزادی رو به یه نفر میده. حتی اگه همه چیز دیگه رفته باشه، تو با قدرت بیپایان که هیچوقت تموم نمیشه متصل میمونی. و حالا به جمله نهاییمون رسیدیم، "و لا اله غَیرُک." "هیچ خدایی جز تو نیست." این عبارت شبیه "لا اله الا الله"ه. در واقع، "لا اله الا الله" یه حقیقت عمیقه که حتی یه عمر تأملم کافی نیست تا کاملا درکش کنی. رسول الله فرمودن که بهترین کلماتی که خودشون و انبیای قبل از ایشون ، :گفتن این جمله ست "لا اله الا الله". مثلاً، توی عبارت "لا اله الا الله"، میتونیم کلمه "اِله" رو با اسمای دیگه الله جایگزین کنیم. مثلاً، "لا رزاق الا الله." خب معنیش چی میشه؟ هیچ روزیدهندهای جز الله نیست. "لا شافیَ الا الله"، هیچ شفادهندهای جز الله نیست.
"لا قادرَ الا الله"، هیچ صاحب قدرتی جز الله نیست. "لا مُحییَ الا الله"، هیچ زندگیدهندهای جز الله نیست. به این ترتیب، عبارت "لا اله الا الله" به دهها لایه از معنا میرسه. قلب دنبال یه پناهگاه واقعی میگرده، و جمله "و لا اله غیرُک" این نیاز رو برآورده میکنه. حالا، بیاید سریع خلاصه کنیم که از اول چه حرفایی زدیم. سبحانکَ اللّهُمَّ. خدایا، تو از هر عیب و نقصی پاک و منزه ای. تو عجایبی خلق میکنی که ذهنا رو حیرون میکنه "و بحمدِک." تو کسی هستی که واقعاً شایسته ستایشی؛ هر کی که کسی رو ستایش کنه، در واقع داره تو رو ستایش میکنه. "و تبارکَ اسمُک." برکت در نام توست. هر کاری که با نام تو شروع بشه برکت پیدا میکنه. "و تعالَی جَدُّک." عظمت، قدرت، وجود و جلالت والاست، و فراتر از هر قیاسی ست.
"و لا اله غَیرُک." هیچ خدایی جز تو نیست. برادرا، خواهرا، همه چیزایی که ازشون گفتیم در واقع به یه نقطه میرسن. نه فقط بجا آوردن نماز، بلکه زندگی کردنش، و حس کردن نمازه. تا وقتی جلوی اللهمون میایستیم، با قلبمون حس کنیم چی میگیم با زبونمون، با ذهنمون بفهمیمش. اون وقته که نماز دیگه فقط انجام وظیفه نیست، و تبدیل به یه ملاقات واقعی میشه. البته، حتی وقتی به این معانی عمیق فکر نمیکنیم، بازم تکلیف نماز رو انجام دادیم. شک نکنین. وقتی این سری تموم بشه، اگه واقعاً بفهمیدش و انشاءالله توی نمازتون اِعمالش کنین، تبدیل به یه چیز کاملاً متفاوت میشه. توی این قسمت، روی یکی از اساسیترین دعاها تمرکز کردیم.
تو قسمتای دیگه، سوره فاتحه رو بررسی کردیم، و توی یه ویدیوی دیگه، معانی سوره فلق و ناس رو بررسی یاد گرفتیم. وقتی روی این معانی فکر میکنیم، نماز به یه شکلی از درمان تبدیل میشه، چون تو هر کدومشون، نشونههای قدرتمندی در مورد اینکه به چه خدایی ایمان داریم هست. در طول عمرت، این دعا رو هزاران بار تکرار میکنی، ولی مسئله تکرار نیست. مسئله اینه که با هر تکرار یه کم بیشتر به الله نزدیک بشی. برادرا، خواهرا، یه روزی زبونمون ساکت میشه. حقایقی که توی قلبمون جا گرفتن با ما وارد قبر میشن. برای اینکه توی اون روز جزو برندهها باشیم، باید امروز این کلمات رو واقعاً بفهمیم. راستی، برای کسایی که بجا آوردنِ منظم پنج نماز روزانه براشون سخته، تیممون یه اپلیکیشن خیلی محبوب ساخته. که کاملاً رایگان و بدون تبلیغه.
پیشنهاد میکنم حتما یه نگاهی بهش بندازین، انشاءالله.
ولی اینکه یه نفر میلیونها بار یه کلمه رو تکرار کنه بدون اینکه معنیش رو بدونه، عجیب نیست؟ در واقع، اگه فکر کنی، خیلی شوکهکنندهاس. به خاطر همین امروز، میخوایم جمله به جمله دعای افتتاحیه رو بررسی کنیم که بهش میگن سبحانکَ اللَّهم. (تلفظ: سُبحانکَ لّا هُمَّ) وقتی با گفتن الله اکبر نماز رو شروع میکنیم و به نماز میایستیم، کل دنیا رو پشت سر میذاریم. همه چیز رو با پشت دست کنار میزنیم. پس اول چی میگیم؟ سبحانکَ اللّهم. (تلفظ: سُبحانکَ لّا هُمَّ). این دعا بهمون چی میگه؟ چه حقایقی رو یادآوری میکنه؟ و چرا با این کلمات شروع میکنیم؟ حتی قبل از بسمالله، میگیم سبحانکَ اللّهمَّ. بیاین با هم بررسیش کنیم و این دعای خاص رو جمله به جمله پشت سر بذاریم.
تا آخر این ویدیو، انشاءالله یه دید کاملاً جدید، پیدا میکنی. تبدیل به کسی میشی که نه فقط کلمات رو تکرار میکنه، بلکه با معنیشونم زندگی میکنه. اولین عبارتمون سُبحانکَ اللّهمّه. یعنی ، "خدایا تو پاک و منزهی." خب این یعنی چی؟ یعنی که ای خدا، تو خیلی دور از هر عیب یا نقصی هستی. هیچ کمبودی نداری. تو کاملی. این اولین معناییه که به ذهن میرسه. معنای دوم "شگفتی"ه، که انشاءالله تو قسمتای بعدی ویدیو در موردش حرف میزنیم. اگه روی معنای اول تمرکز کنیم، وقتی این عبارت رو میشنویم چی به ذهنمون میرسه؟ مخصوصاً کلمات زشت و گستاخانهای که غیرمسلمونا در مورد خدا میگن رو بیاد میاریم. الله خیلی بالاتر از ایناست. ولی فقط گفتنِ "من به الله ایمان دارم" کافی نیست.
به چه جور خدایی ایمان داری؟ ایمانت باید با توصیف قرآن از الله جور دربیاد. و فقط گفتن "به الله ایمان دارم" کافی نیست. مثلاً، به نظر تو، الله میخوابه؟ نه. خسته میشه؟ هرگز. آیا اون میدونه چی تو ذهن آدما میگذره؟ آره، همه چی رو میدونه. قدرتش برای همه چیز کافیه؟ قطعاً هست. ما باید یه توصیف درستی از الله بسازیم تا بتونیم واقعاً ایمان داشته باشیم. این یکی از مهمترین قَدما توی ایمانه. یه بار شنیدم که یکی میگفت، "من به خدا ایمان دارم، اعتقاد دارم، ولی خدایی که من بهش ایمان دارم، مخلوقاتش رو نمیسوزونه." حالا، آیا این آدم واقعاً به الله ایمان داره؟ به اللهی که توی ذهن خودش تصور کرده ایمان داره، نه به اللهی که قرآن توصیفش کرده.
میدونی، آدمایی هستن که میگن "الله یه پسر داره." کیا اینو میگن؟ مسیحیا...، درسته؟ به عیسی میگن پسر خدا. پس با گفتن سبحانکَ اللّهمَّ، چی میگیم؟ الله بالاتر از تموم ایناست. یعنی تو میگی این درست نیست. الله نیازی به بچه یا هیچ چیز دیگهای نداره. یه گذاره تو کتاب عهد عتیق هست، کتاب مسیحیا به خصوص توی کتاب پیدایش میگه، "خدا استراحت کرد." یعنی خدا خسته شد و نیاز به استراحت داشت. مَعاذالله، الله بالاتر از ایناست. هر سیستم اعتقادی خارج از اسلام، دیدگاه غلط خودش رو در مورد خدا داره. تو هندوئیسم، خدایانی هستن که همدیگه رو تنبیه میکنن و باهم میجنگن. تو زرتشتیگری، یه خدای دومی ام هست که شر رو خلق میکنه. تو عهد عتیق، یه خدایی رو می بینین که با حضرت یعقوب کشتی میگیره، و غیره.
حتی شنیدنشم آزاردهنده نیست؟ همه اینا یه جور تهمت و بدگویی حساب میشه. و وقتی این دعای افتتاح رو میخونی، سبحانکَ اللّهمَّ، تو داری با این اعتقادات غلط مبارزه میکنی. داری از حقیقتی دفاع میکنی که میلیونها نفر نمیتونن ببیننش. وقتی میگیم "سبحانکَ اللّهمَّ"، معنایی که به ذهن میرسه باید روشن بشه. خدایا، تو به دور از هر عیب یا نقصی هستی. هیچ کمبودی نداری، تو کاملی. خود خلقت نشونت میده که الله چقدر کامله. اون جهان رو طوری خلق کرده که همه چیز منظم و متوازنه. به یه دونه برف فکر کن. هر کدوم با یه الگوی منحصر به فرد خلق شدن. میلیاردها دونه برف که میریزن روی زمین با همدیگه فرق دارن.
چه بیای ساختار کریستالیه یه دونه برف رو، زیر میکروسکوپ بررسی کنی چه بیای اون مارپیچ عظیم کهکشونها رو با تلسکوپ ببینی، همون پیام رو میشنوی: خداوند پاک و منزهه. وقتی میگی سبحانکَ اللّهُمَّ، داری همون کلمات رو با کل جهان با هم تکرار میکنین. بیاین به معنای دوم سبحانک اللهم یه نگاهی بندازیم. وقتی از چیزی شگفتزده میشیم، میگیم "سبحانالله". توی یه آیه، الله میفرماید، "هیچ چیزی نیست مگر اینکه با ستایش، تسبیح او را میگویند." گلها، گیاهان، حیوانات، همه چیز الله رو تسبیح میکنن. و وقتی میگیم سبحانالله، با شگفتی به تسبیحشون نگاه میکنیم و همون ستایش رو به اشتراک میذاریم. به آسمون نگاه کن، به ستارهها، و همینطور به دونههای شن روی ساحل و تو کویر.
فکر میکنی کدوم بیشتره؟ دونههای شن یا ستارهها؟ جواب ممکنه شگفتزدهات کنه، ولی ستارهها خیلی بیشترن. سبحانالله. دنیای ماکرو و میکرو کاملاً با هم متفاوتن. توی هر دو، ما شاهد خلقت کامل و بی نقصِ الله هستیم. یه عبارتی هست که میگه، سُبحان مَن تَحَیَّر فی سُنِهِ العُقول معنیش اینه: " کسی که با شاهکاراش عقل ها رو شگفتزده میکنه از همه نقایص پاکه." حالا، به یه نوزاد فکر کن. زندگیش توی رحم مادر بعنوان یه تیکه گوشت بیجان شروع میشه، ولی بعد از یه مدت، شروع به شکل گرفتن میکنه، و زندگی بهش دمیده میشه. به آیرودینامیکِ یه پرنده، وقتی پرواز میکنه فکر کن. وقتی یه مستند میبینی متوجه میشی که برگای بالای درخت با آب تغذیه میشن.
جاذبه آب رو پایین میکشه، ولی به خاطر قانونی که الله گذاشته، آب بالا میره. الله این قوانین رو خلق کرده، و ما درباره شون تامل میکنیم. حالا، یه هندونه رو تصور کن، که چقدر توی گرمای تابستون تازه و خوشمزه ست. الله یه جور سیستم حفاظت طبیعی داخلش گذاشته تا از فاسد شدنش جلوگیری کنه. مثل یه پوسته ست که دور هندونه کشیده شده. بدون این سیستم، هندونه خیلی زود فاسد میشد. اون دونههاش رو هم برای ادامه نسلش خلق کرده. اگه دونهای داخلش نبود، هندونه فقط تو زمان حضرت آدم خورده میشد و بعدش ناپدید میشد. ولی الله صدها دونه داخلش گذاشته. که اونا رو میکاری و هندونههای جدید بعمل میاری. این اجازه میده دوباره و دوباره بخوریشون. جهان یه گالری هنریه. پایِ هر شاهکاری، همون امضا رو پیدا میکنی: سبحانالله.
همه با هم میگن، "ما مخلوقاتِ یه قدرت بینقصیم." پس بیاین عادت کنیم که برای هر اثر هنریی که شگفتزدهمون میکنه سبحانالله بگیم. تا الان، وقتی میگیم سبحانکَ اللّهُمَّ باید توی ذهنمون روشن باشه، که به دو تا معنی فکر کنیم. اول اینکه، الله دور از همه این عیبا، نقایص و اعتقادات باطله. دوم اون سبحاناللهی یه که توی لحظات شگفتی و تعجب میگیم. یعنی داری میگی، "خدایا، تو کامل خلق کردی. تو از همه نقصها پاک و مُبرّایی." عبارت بعدیمون "و بِحَمدِکَ" هست. یعنی، "ستایش برای توئه"، "تو رو ستایش و تسبیح میکنم." ستایش چیه؟ ترکیبی از تحسین و سپاسگزاریه. تا حالا از کسی قدردانی کردی؟ فقط گفتی ممنون، شاید به یه دوست گفته باشیش.
ولی تا حالا فکر کردی منبع واقعیِ اون نعمت کیه؟ آره، معلومه که باید از هم تشکر کنیم ولی کسی که واقعاً شایسته ستایشه اللهئه، که صاحب واقعی نعمتهاست. تصور کن یه هدیهای که واقعاً میخواستیش رو گرفتی از پیک تشکر کنی ولی هیچوقت هیچی در مورد کسی که داده تش نپرسی. چقدر عادلانهاس؟ مسخره به نظر میرسه، نه؟ خب، این دقیقاً کاریه که مردم اغلب با نعمتای خدا میکنن. وقتی میگیم "و بِحَمدِکَ"، باید روی این فکر کنیم. خدایا، امروز میلیونها نفر از همدیگه تشکر کردن، ولی من میدونم که تو صاحب واقعی اون تشکرهایی. اونا بدون اینکه بفهمن از تو تشکر کردن. اونا متوجه نیستن، ولی در واقع تو رو ستایش کردن." وقتی غروب آفتاب رو نگاه میکنی، طبیعت تقریباً با رنگهای صورتی، زرد و قرمز نقاشی شده.
اونجاست که الله شایسته ستایشه. وقتی یه نوزاد رو توی بغلت میگیری، وقتی بعد از خروج از یه محیطِ بدون هوا، یه نفس عمیق میکشی، مثل اینه که بگی: "آه"، الله خالق همه ایناست. وقتی به صدای بارون گوش میدی، روحت آروم میشه، یا شاید شونه به شونه با یه دوست نشستی، مشکلاتت رو بهش میگی. دلتو خالی میکنی، و سبکتر میشی. همسرت، بچه ت رو در آغوش میگیری، قلبت آرامش پیدا میکنه. برادر، خواهر! شاید متوجه نباشی، ولی خیلی مشتاقی که از مُسبّب تشکر کنی و اونا رو ستایش کنی. ولی وقتی میگی "و بِحَمدِکَ"، کسی که شایسته ستایشه اللهئه. و با همه اینا، عشقش رو بهت نشون میده. پیامبرمون (ص) این دعا رو بهمون یاد دادن، سبحانک اللهم، چون واقعاً بهش نیاز داریم. چون دنیا مجبورت میکنه روی علل تمرکز کنی.
یکی از بزرگترین موانع برای یه نفر، پردهایه که جلوی چشماشه. پس آیا اون پرده رو برمیداری و حقیقت رو میبینی؟ این آگاهی تو رو به الله نزدیکتر میکنه. حالا به عبارت بعدی میرسیم، "و تبارَکَ اسمُک." معنیش اینه، "برکت در نام توست. نام تو پر از برکته." بیاین کلمه برکت رو یه کم بیشتر توضیح بدیم. این برکت یه خیر و خوبی خاصه که فقط از الله میاد. کیفیتیه که باعث میشه یه مقدار کم از چیزی، بیشتر از اونی که انتظار داری بشه. ما واقعاً به برکت توی زندگیمون نیاز داریم. وقتی برکت داری، یه قدم میتونه هزار قدمِ رو به جلو باشه، ولی وقتی برکت رو از دست میدی، ممکنه هزار قدم برداری، ولی فقط چند قدم جلو بری.
گاهی اوقات اینو وقتی پول درمیآری حس میکنی، که برکت داری، یا برکتی برات وجود نداره مثل وقتایی که پولت زود تموم میشه. ولی برکت فقط در مورد پول نیست. به زمان هم فکر کن. مثلاً، وقتی تو زمانت برکت داری، این وقتیه که یه ساعت خیلی پربار به نظر میرسه، مثل اینکه پنج ساعت کار کردی. اگه تو سلامتیت برکت نداشته باشی، ممکنه اغلب مریض بشی. بدونِ برکت توی روابطت، ممکنه با آدمایی که دوستشون داری مشکل داشته باشی و خیلیم ناراحت بشی. پس راه گرفتن این برکت چیه؟ ما خیلی بهش نیاز داریم تو زندگیمون، درسته؟ طبق دعایی که داریم ازش حرف میزنیم، راهش اینه که به نام الله عمل کنیم. یعنی گفتن "بسمالله" قبل از شروع کارامون. و نه فقط گفتنش، بلکه واقعاً معنیش رو توی قلبت حس کنی. پس برکت توی گفتن بسمالله هست.
همه چیز، حیوانات، گیاهان، همه چیز، با نام الله حرکت میکنن، بسمالله میگن. به یه گاو فکر کن. فقط علف میخوره، ولی لیترها شیر مغذّی بهمون میده. این چطور ممکنه؟ علف و شیر. یه زنبور توی یه روز میتونه مایلها دور بشه و بدون گم شدن برگرده. اگه یه بچه سهساله رو بفرستیم بازار، نمیتونه برگرده. ولی زنبور میتونه. خب چطور مدیریتش میکنه؟ همه اینا به یه حقیقت بزرگتر اشاره میکنه. همه این حیوانات با اعمالشون دارن "بسمالله" میگن. "به نام خدا." همه حیوانات، گیاهان و همه چیز با نام الله حرکت میکنن و برکت پیدا میکنن. پس در حالی که همه حیوانات این کار رو میکنن، ما هم بعنوان انسان، باید اعمالمون رو با بسمالله شروع کنیم. اینجوری جزئی از اون زنجیره عظیم میشیم. زندگیمون پر از برکت میشه.
پشت میز میشینی، میگی "بسمالله". غذایی که میخوری برکت پیدا میکنه. قبل از نوشیدن یه لیوان آب، میگی "بسمالله". اون آب شفا میشه. سوار ماشینت میشی، میگی "بسمالله". سفرت امن میشه. کتابت رو باز میکنی و میگی "بسمالله". ذهنت روشن میشه، و الی آخر. خب حالا به "و تَعالَی جَدُّک" میرسیم. معنیش اینه، "عظمت و جلال تو بالاتر از همه چیزه." چیزایی هستن که فکر میکنیم بزرگترینن، چیزایی که بیشتر از همه ازشون میترسیم، ولی الله خیلی بزرگتر از همهشونه. فقط فکرش رو بکن. زمینمون با سرعت ۱۶۷۰ کیلومتر در ساعت دور محور خودش میچرخه، و همزمان، با سرعت ۱۰۸۰۰۰ کیلومتر در ساعت دور خورشید میچرخه. و با این حال، وسطِ همه ی این سرعت باورنکردنی، میتونی پشت میزت بشینی و قهوهات رو بدون اینکه بریزه، بخوری.
این چه قدرتیه؟ چه جور تعادلیه، چه عظمتیه؟ برادرا، خواهرا، توی خورشید، هر ثانیه، ۶۰۰ میلیون تُن هیدروژن به هلیوم تبدیل میشه. با این حال، تو همون لحظه، یه تبدیلِ انرژی عظیم بدون توقف داره اتفاق میافته. و فراموش نکن، خورشید فقط یکی از ستارههای کوچیکتر توی فضاست. ستارههای خیلی بزرگتری از اون وجود دارن. و الله، در حالی که همه ی این کهکشونای عظیم رو مدیریت میکنه، همزمان حتی پنهانترین افکارِ توی ذهنمون رو هم میدونه. "یا الله، تو کسی هستی که ما رو شگفتزده میکنی، و تو کسی هستی که کلمات رو برای بیانش بهمون یاد دادی، 'سبحانالله'. 'و تعالَی جَدُّک'، عظمت و جلالت بالاتر از همه چیزه." ولی وقتی قدرت واقعی الله رو فراموش کنیم چی میشه؟ حس امنیتمون رو از دست میدیم.
اون حس که "الله ازم محافظت میکنه"، شروع به محو شدن میکنه. یهویی، مشکلات کوچیک بزرگ به نظر میرسن و قلبمون پر از ترس و نگرانی میشه، یجورایی بخودمون میگیم: "اگه این اتفاق بیفته چی؟ آه، با اون چیکار کنم؟ اگه مریض بشم؟" همچین افکاری به ذهنمون میان. پروردگارمون کسیه که هیچوقت بندگانش رو رها نمیکنه. فقط کافیه دستور بده، بگه کُن، یعنی (باش)، و میشه. به خاطر همین آگاهی داشتن از قدرت الله خیلی مهمه. این دانش، تو رو تغییر میده، و درک عمیقی بهت میده، من توی نبردام به تنهایی نمی جنگم من توسط قدرتِ خود خدا پشتیبانی میشم با امر مطلقش که میگه 'باش'، کل موقعیت میتونه تغییر کنه.
چیزایی که فکر میکردی غیرممکنه ممکن میشن." گاهی وقتی روی این دعا فکر میکنم، یعنی سبحانک اللهم، من باهاش به سادگی تحت تأثیر حکمت عظیمی قرار می گیرم که به ما عطا شده پیامبر (ص) نه فقط کلمات رو بهمون یاد دادن؛ کلید عالی ای رو برای شروع گفتگو با الله هم بهمون دادن. یه جمله دیگه هست که فقط تو نماز میت خونده میشه: "و جَلَّ ثنائُک." معنیش میشه "ستایشت والاست." جلوی یه جنازه، وقتی با مرگ روبرو هستیم، به ما یادآوری میکنه که تنها کسی که واقعاً شایسته ستایشه خداست. حتی یه نفر با میلیونها دلار ثروت، واقعاً شایسته بهشت نیست. کسی که واقعاً شایسته همه جور ستایشیه اللهئه. اخیراً رفتیم قبرستون، و اونجا کنار قبرا حرف میزدیم.
به برادرا گفتم، "توی این قبرای پشت سرمون، آدمایی هستن که یه زمانی میلیونها ثروت داشتن. اونجا یه ستاره معروف خوابیده، ولی حالا همهشون ساکتن، همه زیر خاکن." توی نماز میت، میخونیم "و جَلَّ ثنائُک"، "کسی که ستایشش والاست اللهئه." مقام، موقعییت، هوش، قدرت، عضلات، هیچکدوم باقی نمیمونن. موفقیت، دنبالکنندههای شبکههای اجتماعی، هیچکدوم دوام نمیارن. همهشون محو میشن. و توی اون لحظه ای که با مرگ روبرو میشیم، حقیقت روشن میشه. تنها کسی که واقعاً شایسته ستایش باقی میمونه اللهئه. تصور کن یه روز، روی جنازه خودتم، مردم میگن "و جلَّ ثنائُک." مرگ تو رو هم پیدا میکنه. خب توی اون روز، چه مقامی، چه ثروتی، چه زیباییای نجاتت میده؟ به همین خاطر باید از الان بشناسیمش.
و اگه از زاویه دیگه ای نگاه کنی، این چیزیه که بیشترین آزادی رو به یه نفر میده. حتی اگه همه چیز دیگه رفته باشه، تو با قدرت بیپایان که هیچوقت تموم نمیشه متصل میمونی. و حالا به جمله نهاییمون رسیدیم، "و لا اله غَیرُک." "هیچ خدایی جز تو نیست." این عبارت شبیه "لا اله الا الله"ه. در واقع، "لا اله الا الله" یه حقیقت عمیقه که حتی یه عمر تأملم کافی نیست تا کاملا درکش کنی. رسول الله فرمودن که بهترین کلماتی که خودشون و انبیای قبل از ایشون ، :گفتن این جمله ست "لا اله الا الله". مثلاً، توی عبارت "لا اله الا الله"، میتونیم کلمه "اِله" رو با اسمای دیگه الله جایگزین کنیم. مثلاً، "لا رزاق الا الله." خب معنیش چی میشه؟ هیچ روزیدهندهای جز الله نیست. "لا شافیَ الا الله"، هیچ شفادهندهای جز الله نیست.
"لا قادرَ الا الله"، هیچ صاحب قدرتی جز الله نیست. "لا مُحییَ الا الله"، هیچ زندگیدهندهای جز الله نیست. به این ترتیب، عبارت "لا اله الا الله" به دهها لایه از معنا میرسه. قلب دنبال یه پناهگاه واقعی میگرده، و جمله "و لا اله غیرُک" این نیاز رو برآورده میکنه. حالا، بیاید سریع خلاصه کنیم که از اول چه حرفایی زدیم. سبحانکَ اللّهُمَّ. خدایا، تو از هر عیب و نقصی پاک و منزه ای. تو عجایبی خلق میکنی که ذهنا رو حیرون میکنه "و بحمدِک." تو کسی هستی که واقعاً شایسته ستایشی؛ هر کی که کسی رو ستایش کنه، در واقع داره تو رو ستایش میکنه. "و تبارکَ اسمُک." برکت در نام توست. هر کاری که با نام تو شروع بشه برکت پیدا میکنه. "و تعالَی جَدُّک." عظمت، قدرت، وجود و جلالت والاست، و فراتر از هر قیاسی ست.
"و لا اله غَیرُک." هیچ خدایی جز تو نیست. برادرا، خواهرا، همه چیزایی که ازشون گفتیم در واقع به یه نقطه میرسن. نه فقط بجا آوردن نماز، بلکه زندگی کردنش، و حس کردن نمازه. تا وقتی جلوی اللهمون میایستیم، با قلبمون حس کنیم چی میگیم با زبونمون، با ذهنمون بفهمیمش. اون وقته که نماز دیگه فقط انجام وظیفه نیست، و تبدیل به یه ملاقات واقعی میشه. البته، حتی وقتی به این معانی عمیق فکر نمیکنیم، بازم تکلیف نماز رو انجام دادیم. شک نکنین. وقتی این سری تموم بشه، اگه واقعاً بفهمیدش و انشاءالله توی نمازتون اِعمالش کنین، تبدیل به یه چیز کاملاً متفاوت میشه. توی این قسمت، روی یکی از اساسیترین دعاها تمرکز کردیم.
تو قسمتای دیگه، سوره فاتحه رو بررسی کردیم، و توی یه ویدیوی دیگه، معانی سوره فلق و ناس رو بررسی یاد گرفتیم. وقتی روی این معانی فکر میکنیم، نماز به یه شکلی از درمان تبدیل میشه، چون تو هر کدومشون، نشونههای قدرتمندی در مورد اینکه به چه خدایی ایمان داریم هست. در طول عمرت، این دعا رو هزاران بار تکرار میکنی، ولی مسئله تکرار نیست. مسئله اینه که با هر تکرار یه کم بیشتر به الله نزدیک بشی. برادرا، خواهرا، یه روزی زبونمون ساکت میشه. حقایقی که توی قلبمون جا گرفتن با ما وارد قبر میشن. برای اینکه توی اون روز جزو برندهها باشیم، باید امروز این کلمات رو واقعاً بفهمیم. راستی، برای کسایی که بجا آوردنِ منظم پنج نماز روزانه براشون سخته، تیممون یه اپلیکیشن خیلی محبوب ساخته. که کاملاً رایگان و بدون تبلیغه.
پیشنهاد میکنم حتما یه نگاهی بهش بندازین، انشاءالله.